Królestwo Ostrogotów, Theodahad, 40 nummi (follis), ok. 535, men. Rzym.
Av. D N THEO-DAHADVS REX, popiersie wąsatego władcy, w królewskim płaszczu i hełmie typu "Spangenhelm", w prawo.
Rv. VICTORIA PRINCIPVM, Wiktoria stojąca w prawo na dziobie galery, trzyma gałąź palmową na lewym ramieniu i wieniec w wyciągniętej prawej ręce; S-C w poprzek pól.
Brąz, 10,01 g, 26,0 mm, 6 h. Metlich OCOI 89b podtyp 1b.
Stan III+, ciemnozielona patyna
Oferowana moneta reprezentuje bardzo rzadką odmianę z pełnym łacińskim zapisem gockiego imienia króla przy użyciu litery D (THEODAHADVS). W bazie danych numismatic.org zarejestrowane są tylko dwa egzemplarze tego wariantu, znajdujące się w zbiorach Münzkabinett w Berlinie. Podczas gdy w bizantyjskich i greckich źródłach z epoki (np. u Prokopiusza z Cezarei) imię to zlatynizowano fonetycznie do formy z literą T (Theodahatus), w tym przypadku rzymscy rytownicy stempli w latach 534–536 oddali twarde, germańskie brzmienie rdzenia -haþus (walka) za pomocą litery D.
Znakomity przykład tej rzadkiej i fascynującej emisji, jedna z najbardziej okazałych monet gockich.
Teodahad odziedziczył królestwo Gotów po śmierci Atalaryka, bezpośredniego następcy Teodoryka Wielkiego (471–526), który powiększył niewielkie ziemie plemienne Gotów w Panonii, obejmując imperium rozciągające się aż do Hiszpanii. Teodahad nie zamierzał dziedziczyć królestwa, zadowalając się panowaniem nad lennem obejmującym znaczną część Etrurii i oddając się zamiłowaniu do sztuki i poznawaniu zanikającego świata klasycznego. Jednak Amalasunta, córka Teodoryka i pozostała przy życiu członkini dynastii, nie była w stanie rządzić samodzielnie i potrzebowała kuzyna u boku. Był to zły wybór. Jak zwięźle ujął to Warwick Wroth, Teodahad okazał się „chwiejny, tchórzliwy i chciwy”. I niewdzięczny – w 535 roku nakazał aresztować Amalasuntę i zesłać ją na wygnanie. Królowa chroniła prawa bizantyjskie we Włoszech, a jej detronizacja dała Justynianowi idealny pretekst do podjęcia ponownego podboju półwyspu. Teodahad gorączkowo próbował udobruchać cesarza, wylewnie przepraszając za swoje postępowanie i obiecując oddanie władzy nad Italią Konstantynopolowi. To tylko rozgniewało ostrogockich możnowładców, którzy natychmiast wybrali Witigisa na nowego króla. Teodahad został zamordowany w grudniu 536 roku, gdy próbował schronić się w Rawennie. Był on władcą skrajnie niekompetentny, ale rozmiłowanym w klasycznej tradycji, co znalazło odzwierciedlenie w jego monetach brązowych. Popiersie w hełmie na 40. nummi, choć w szczegółach całkowicie gockie, jest oddane z precyzją i realistyczną dokładnością, w pełni odpowiadającą portretom cesarskim z II wieku, a rewers z motywem zwycięstwa nawiązuje do licznych propagandowych sesterców z okresu wczesnego cesarstwa.
